Dziś, tj. 31 marca 2016 Fundacja Dialog-Pheniben zakończyła projekt pt. Kierunek przyszłość – 25 lat wolności a Romowie, realizowanego przez nas przez ostatnie 18 miesięcy i współfinansowanego ze środków Unii Europejskiej w ramach programu Europa dla Obywateli.

O postępach w jego realizacji informowaliśmy wielokrotnie na naszej stronie.

Krótkie sprawozdanie z realizacji projektu można znaleźć tu: info_template_pl

Działania w ramach projektu miały na celu przedstawienie i przybliżenie mniej znanej, a jakże wartościowej i ważnej części romskiej historii i współczesności – tworzenia i intensyfikacji romskiego ruchu politycznego i społecznego. Aby to osiągnąć, zaplanowano następujące zadania:

1) zrealizowanie filmu i przygotowanie publikacji (wersja polska i angielska)pt. Kierunek przyszłość. 25 lat wolności a Romowie (Direction Future. 25 years of freedom and the Roma):

– w ramach projektu przygotowano FILM dokumentujący powstanie ruchu społ-polit. Romów w Europie oraz najważniejsze kwestie związanego z jego funkcjonowaniem przez ostatnie 25 lat. W filmie zaprezentowano rozmowy z  z 11 najbardziej aktywnymi i zasłużonymi liderami/liderkami,jeśli chodzi o obszar związany z działalnością na rzecz Romów. Osoby te pochodziły zarówno z krajów postkomunistycznych, jak i Zachodu. Dzięki temu możliwe było poznanie ich doświadczeń zróżnicowanych ze względu na kontekst narodowy i polityczny. Wywiady prowadzone były przez zespół badaczy romskich i nie-romskich, miały formę ustną. Były to wywiady swobodne nieskategoryzowane i pogłębione (IDI), a respondentów i respondentki dobrano na podstawie próby celowej (purposive sampling), ze względu na założenia projektu. Udało nam się porozmawiać z:

– Romani Rose – prezes Centralnej Rady Niemieckich Sinti i Romów, wieloletni działacz na rzecz upamiętnienia zagłady Sinti i Romów, Niemcy

– Roman Kwiatkowski – prezes Stowarzyszenia Romów w Polsce, organizator corocznych obchodów Międzynarodowego Dnia Pamięci o Zagładzie Romów w Oświęcimiu, Polska

– Stanisław Stankiewicz – wieloletni przewodniczący International Romani Union, przewodniczący Światowego Parlamentu Romów, Polska

– Soraya Post – romska europarlamentarzystkę ze Szwecji, która jako pierwsza w historii wybrana została z listy feministycznej, Szwecja

– Tímea Junghaus – historyczka sztuki, dyrektor Fundacji Kulturalnej Romów Europejskich, kuratorka I Romskiego Pawilonu na Biennale w Wenecji, Węgry

– Ágnes Daróczi – założycielka fundacji Romedia i wiceprezeska Niezależnego Stowarzyszenia Romskiego Phralipe, działającego od 1990 roku, Węgry

– Margareta Matache – była dyrektor wykonawcza w romskiej organizacji Romani Criss z Rumunii i instruktorka na Harvard University w Stanach Zjednoczonych, Rumunia

– Karel Holomek – założyciel Stowarzyszenia Romów na Morawach, członek Komitetu Honorowego Założycieli i Przyjaciół Muzeum Kultury Romskiej w Brnie, redaktor naczelny romskiego czasopisma Romano Hangos, Czechy

– Gejza Adam – współzałożyciel wielu organizacji i partii romskich, w tym Partii Koalicji Romskiej, wykładowca uniwersytecki i dyrektor szkoły średniej w Koszycach, Słowacja

– Orhan Galjus – reporter radiowy, dyrektor romskiego radia Patrin i wieloletni działacz na rzecz Romów – Kosowo, Holandia

– Grattan Puxon – działacz walczący o prawa Romów i Wędrowców przez niemal pół wieku, autor licznych publikacji o Romach, współtwórca Rady Cygańskiej (Gypsy Council) i współorganizator I Światowego Kongresu Romskiego pod Londynem (1971), Wielka Brytania

W filmie, ze względu na chęć zachowania zarówno jasności i atrakcyjności przekazu, jak i jego użyteczności edukacyjnej i informacyjnej wykorzystano najciekawsze fragmenty wypowiedzi liderów i liderek.

– opracowanie PUBLIKACJI: w ramach projektu przygotowano publikację w języku polskim i angielskim, w której opublikowane zostały wszystkie wywiady z liderami i liderkami, jak również 3 teksty odnoszące się do ówczesnej sytuacji w Europie, o znaczeniu tego czasu dla etnicznej mobilizacji Romów i jego wpływu na aktualna sytuację grup romskich, jak również analiza wywiadów i próba prognozy na temat rozwoju ruchu romskiego w przyszłości. Publikacja ma charakter naukowy, została również zrecenzowana. Autorami publikacji są: profesor Sławomir Kapralski, dr Małgorzata Kołaczek, dr Joanna Talewicz-Kwiatkowska.

Wydaniu filmu i publikacji towarzyszyła debata nt.25 lat wolności w kontekście Romów, która zorganizowana została w Gdańsku 28 października 2015 roku i która nie tylko promowała film i publikację, ale także poruszyła najistotniejsze kwestie, związane z ruchem romskim w ostatnich 25 latach oraz z jego przyszłością. W debacie wzięło udział młode pokolenie liderów romskich: Karol Kwiatkowski i Agnieszka Caban, jak i badacze i reportażyści, zajmujący się problematyką romską: profesor Sławomir Kapralski oraz dokumentalista Piotr Wójcik, odpowiedzialny również za ostateczny kształt filmu. Debata i spotkanie promocyjne odbyły się podczas konferencji „Świat Cyganów. Problemy Romów”, organizowanej przez Nadbałtyckie Centrum Kultury w dniach 26-29.10.2015, której partnerem była Fundacja Dialog-Pheniben. Relacja wideo z debaty znalazła się również na stronie Fundacji i projektu.

2) stworzenie strony internetowej projektu oraz lekcji e-learningowej:

– STRONA: stworzenie strony internetowej w wersji polskiej i angielskiej – podstrony do strony głównej Fundacji Dialog-Pheniben www.dialogpheniben.pl,na której umieszczone zostały stworzone materiały. Podstrona wraz ze stroną główną to swoista baza wiedzy nie tylko na temat Romów europejskich (m.in. dzięki e-learningowi), ale również źródło informacji o działalności najważniejszych organizacji romskich w Europie, ważnych projektach, wydarzeniach, datach etc.), dzięki sprzężeniu aktualności ze stroną główną. Dzięki temu strona może być narzędziem sprzyjającym networkingowi, a także współpracy międzynarodowej rozmaitych organizacji/instytucji nt. historii, kultury oraz aktualnej sytuacji społeczno-politycznej; Działy strony: o nas, o projekcie, e-learning, film i publikacja, aktualności.

– LEKCJA E-LEARNINGOWA: powstanie lekcji e-learningowej nt.historii,kultury oraz aktualnej sytuacji społeczno-politycznej europejskich Romów która jest doskonałym narzędziem wspomagającym zajęcia edukacyjne o Romach.Stworzono lekcje e-learningowe w dwóch wersjach językowych – polskiej i angielskiej, dotyczące następujących tematów: pochodzenie Romów, nomadyzm i życie taborowe, zagłada Romów i Sinti, kultura Romów, sztuka i artyści romscy, stereotypy a wizerunek, Papusza, Romowie w Unii Europejskiej – przed i po 2004 roku, upamiętnienie Holokaustu Romów i Sinti oraz międzynarodowy ruch romski. W tym celu stworzono specjalną platformę, która umieszczona jest na zewnętrznym serwerze, a do której dostęp możliwy jest z podstrony projektu. Dzięki dostępności e-learningu na stronie wiedza o Romach może być rozprzestrzeniana i promowana również po zakończeniu projektu.

3)integracyjne warsztaty dla przyszłych i początkujących liderów/liderek – zrealizowano 10 edycji warsztatów dla 15 osobowych grup- łącznie w warsztatach wzięło udział 150 osób, podczas których zaprezentowano materiały stworzone w ramach projektu. Podczas zajęć uczestnicy dowiedzieli się m.in. jak pracować wykorzystując prezentowane źródła. Dzięki zaplanowanym działaniom przybliżona została nie tylko historia i kultura Romów europejskich, ale również obszar związany z działalnością liderów i tworzeniem ruchu społeczno-politycznemu. Warsztaty jednodniowe prowadzone były przez dwie doświadczone edukatorki i poza wykorzystaniem ww. wymienionych materiałów, opracowano również 3 filmiki edukacyjne (dostępne na stronie Fundacji), jak również zaproszono gości specjalnych, od lat zajmujących się tematyką romską – Romów i nie-Romów (m.in. prof. Lecha Mroza, Piotra Wójcika, Krzysztofa Gila). Warsztaty odbywały się w różnych miastach Polski w okresie od 01.06.2015-29.02.2016:

– 08.06.2015 Kraków

– 18.06.2015 Oświęcim

– 29.07.2015 Oświęcim

– 31.07.2015 Kraków

– 22.10.2015 Oświęcim

– 16.11.2015 Oświęcim

– 3.12.2015  Warszawa

– 30.01.2016 Warszawa

– 31.01.2016 Warszawa

– 29.02.2016 Oświęcim

Zamierzamy kontynuować działania, które podjęliśmy w ramach projektu, głównie przez organizowanie warsztatów i wykorzystywanie podczas nich materiałów, stworzonych w ramach projektu.